Μια νέα ευρωπαϊκή πρόταση για τον κατακερματισμό της γερμανικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας σε επιμέρους ζώνες τιμής προκαλεί έντονη ανησυχία στον επιχειρηματικό κόσμο, ειδικά στη Νότια και Δυτική Γερμανία.
Σύμφωνα με έκθεση του ευρωπαϊκού φορέα διαχειριστών ηλεκτρικών δικτύων Entso-E, που συντάχθηκε για λογαριασμό της ευρωπαϊκής ρυθμιστικής αρχής ACER, η Γερμανία θα μπορούσε να χωριστεί σε έως πέντε περιφέρειες με διαφορετικές τιμές χονδρικής στο ρεύμα.
Η πρόταση στοχεύει σε αποδοτικότερη αξιοποίηση της ενέργειας και μείωση των δαπανών για τα δίκτυα μεταφοράς. Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις θα γίνουν αισθητές κυρίως από τις βιομηχανίες που αγοράζουν ρεύμα απευθείας από το χρηματιστήριο ενέργειας.
Πώς λειτουργούν οι ζώνες τιμής ρεύματος
Το μοντέλο εφαρμόζεται ήδη σε χώρες όπως η Σουηδία, που από το 2011 διαθέτει τέσσερις ζώνες τιμής ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή.
Στόχος είναι να αποτυπώνεται καλύτερα η σχέση παραγωγής και ζήτησης ενέργειας σε τοπικό επίπεδο.
Στη Γερμανία, το ζήτημα αναδεικνύεται ακόμη πιο έντονα λόγω των μεγάλων ανισοτήτων στην παραγωγή ρεύματος: ο Βορράς διαθέτει πληθώρα ανεμογεννητριών και παράγει φθηνό αιολικό ρεύμα, ενώ ο Νότος – ειδικά η Βαυαρία – έχει υψηλή κατανάλωση αλλά χαμηλότερη παραγωγή, γεγονός που δημιουργεί ανάγκη για μεταφορά ενέργειας μέσω δικτύων.
Οι υπέρογκες δαπάνες λόγω έλλειψης υποδομών
Λόγω έλλειψης επαρκών γραμμών μεταφοράς, συχνά ενεργοποιούνται μονάδες φυσικού αερίου στον Νότο για να καλυφθεί η ζήτηση.
Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δικτύων, μόνο το 2024 δαπανήθηκαν περίπου 2,8 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων συμφόρησης, τα οποία μετακυλίονται στους καταναλωτές μέσω των δικτύων μεταφοράς (Netzentgelte).
Ποιοι θα ωφεληθούν και ποιοι θα πληρώσουν
Σύμφωνα με την έκθεση, η εισαγωγή τιμολογιακών ζωνών θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση κόστους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ σε επίπεδο χονδρικής.
Η Βόρεια Γερμανία, όπου υπάρχει πλεόνασμα παραγωγής, θα μπορούσε να επωφεληθεί με χαμηλότερες τιμές, ενώ ο Νότος ενδέχεται να αντιμετωπίσει σημαντικές αυξήσεις, με άμεσο αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Οι υποστηρικτές υποστηρίζουν ότι η διαφοροποίηση τιμών μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερη κατανομή επενδύσεων, ενθαρρύνοντας τη μετεγκατάσταση ενεργοβόρων επιχειρήσεων σε περιοχές με φθηνότερη ενέργεια.
Ωστόσο, αυτό εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την οικονομική ισορροπία περιφερειών, ιδίως στο βιομηχανικά ανεπτυγμένο Νότο.
Η Νότια και Δυτική Γερμανία αντιδρούν έντονα
Η πρόταση προκαλεί αντίδραση από ισχυρά κρατίδια όπως η Βαυαρία, Βάδη-Βυρτεμβέργη, Έσση, Ρηνανία-Παλατινάτο, Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία και το Ζάαρλαντ, που προειδοποιούν για πιθανή υποβάθμιση της ανταγωνιστικότητας και μεταφορά επενδύσεων προς τον Βορρά.
Οικονομικοί φορείς ζητούν να απορριφθεί η πρόταση.
Ομοφωνία από τη νέα ομοσπονδιακή κυβέρνηση: Όχι στις ζώνες
Η νέα μαύρο-κόκκινη κυβέρνηση (CDU/CSU και SPD) τοποθετήθηκε ήδη ξεκάθαρα εναντίον του μέτρου, καταγράφοντας την άρνησή της στο νέο κυβερνητικό πρόγραμμα.
Οι κίνδυνοι οικονομικής ανισορροπίας μεταξύ των ομόσπονδων κρατιδίων θεωρούνται σημαντικότεροι από τις πιθανές εξοικονομήσεις σε επίπεδο χονδρικής.
Τι σημαίνει αυτό για τα νοικοκυριά
Η επίδραση στους οικιακούς καταναλωτές παραμένει ασαφής. Δεδομένου ότι οι πάροχοι αγοράζουν ενέργεια σε μακροχρόνια συμβόλαια και μεγάλα πακέτα, οι διακυμάνσεις της χονδρικής συνήθως φιλτράρονται – τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.
Ωστόσο, μακροπρόθεσμα, η διαφοροποίηση τιμών θα μπορούσε να επηρεάσει και τις τελικές τιμές για τους πολίτες.
Η απόφαση αναμένεται έως το 2026
Η Γερμανία έχει προθεσμία έξι μηνών για να τοποθετηθεί επίσημα στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αν δεν υπάρξει συμφωνία μεταξύ των κρατών-μελών, τότε η Κομισιόν θα λάβει τελική απόφαση. Αυτό αναμένεται, βάσει χρονοδιαγράμματος, το αργότερο έως την άνοιξη του 2026.
